Afyon Kalesi’nde en eski sur duvarı keşfedildi

HABER MERKEZİ

Hakkında kitap yazmak için araştırmalarda bulunduğu Afyon Kalesinin batı yamacında, yapılışı kalenin erken dönemlerine dayandığı değerlendirilen surları ortaya çıkaran Arkeolog Ahmet Semih Tulay, kale çevresinde yapılacak arkeolojik bir sondaj kazısıyla blok taş örgüsünün tarihlendirilmesinin mümkün olacağını belirtti

Arkeolog Ahmet Semih Tulay, hakkında kitap yazmak için araştırmalarda bulunduğu Afyon Kalesinin batı yamacında, yapılışı kalenin erken dönemlerine dayandığı değerlendirilen surları ortaya çıkardı. Tarihi Milat’tan önce 1350’li yıllara kadar giden Afyon Kalesinin Hitit, Frig, Hellenistik, Roma, Bizans, Selçuklu, Beylikler, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine tanıklık ettiğini belirten Arkeolog Tulay, üç bölümde değerlendirilen Afyon Kalesi'nin yukarı ve orta bölümünde birçok kültür varlığının yanında Bizans, Selçuklu, Osmanlı dönemlerine ait sur duvarlarının görüldüğüne dikkat çekerek, “Kalenin aşağı bölümüyle ilgili sur duvarlarına ait bir bilgiden bugüne değin hiç söz edilmemiştir” ifadesine yer verdi.

BİR DUVAR KALINTISI VE ORTADA

BİR KAYA KÜTLESİ GÖRÜLDÜ

Emekli müze müdürü ve Arkeolog Tulay, Afyon Kalesi’ndeki önemli keşifle ilgili şu bilgileri aktardı: "Aşağı kale içinde değerlendirilen ve kalenin batı yamacında yer alan bir yapıda 2026 yılında yapılan incelemede; kapısı batı yönünde biraz daha iyi korunmuş bir bölüm ile onun birleştiği bir duvar kalıntısı ve ortada bir kaya kütlesi görülmüştür. Duvar kalınlığı ve mevcut kalıntıların konumu dikkate alındığında bunun bir tahkimata ait yani bir sur duvarına ait olduğu anlaşılmaktadır. Bu yapının küçük bir gözetleme kulesi ya da kalenin duvar eklentisi ve Aşağı Kale surlarına ait olduğunu söylememiz yanlış olmaz.

BU TÜR TAŞ İŞÇİLİĞİ HELENİSTİK VE

ROMA DÖNEMİ YAPILARINDA GÖRÜLÜR

Kapılı bölümün kuzey duvarı, temelinde büyük blok taşların olduğu ve bu taş sırasının üzerinde örülmüş moloz taşlı bir duvar biçimindedir. Konumuz olan düzgün taş sırası doğal kayalardan yararlanarak yapılmıştır. En köşedeki kaya bazalt olup, üzerinde Frig Dönemi sunu oyukları vardır. Temeldeki taşlar yüzeyleri kaba biçimde düzeltilmiş iri kesme taş örgü örneği göstermektedirler. Bu tür taş işçiliği, Anadolu’da genellikle Helenistik ve Roma Dönemi yapılarında görülür.

DUVARIN HELENİSTİK YA DA ERKEN ROMA TAŞ

İŞÇİLİĞİNE YAKIN OLDUĞU DÜŞÜNÜLMEKTEDİR

Taşların harçsız olarak birleştirilmiş olması, yüzeylerinin kaba yontulmuş ama kenarlarının birbirine oturacak şekilde işlenmiş olması, büyük boyutlu blokların kullanılması bu duvarın antik dönem özellikle Helenistik ya da Erken Roma taş işçiliğine yakın olduğunu düşündürmektedir. Blok taşlı kalıntıların üzerine daha sonradan moloz taş örgü yani düzensiz taşlardan oluşan duvar yapılmıştır. Bu tür duvarlar Bizans ve Selçuklu geçiş dönemine ait yapılarda sıkça görülür. Duvarlarda iki yapı evresi gözlenmektedir. En altta küçük, özenle seçilmiş taşlarla yapılan örgü genellikle Roma–Bizans dönemlerinde görülen tekniklere yakındır. Üst kısımdaki daha iri ve özensiz taşlar ise daha çok Selçuklu ya da Osmanlı Dönemi onarımlarını anımsatıyor.

TAŞ ÖRGÜSÜ BÜYÜK İSKENDER

DÖNEMİNDEN KALMA OLABİLİR

Büyük İskender MÖ 333 yılında Batı Anadolu'daki ilerleyişi sırasında bölgeyi ele geçirerek yerleşimin adını, yüksek konumundan dolayı ‘yüksek şehir’ anlamına gelen Akroinon olarak değiştirmiş, buradaki ticaret yollarını ve sınırları güvence altına almak için eski surları güçlendirmiştir. Buradaki düzgün taş örgüsü bu dönemden kalmış olmalıdır. Yani bu taş örgüsünü MÖ 4.-3. yüzyıla tarihleyebiliriz. Bu durumda bu taş duvar örgüsü yeni bulgular elde edilene değin Afyonkarahisar Kalesi’nin en eski sur duvarı kalıntısı olarak kabul etmek gerekir.

KALENİN EN ESKİ DUVAR ÖRGÜSÜ

OLARAK KABUL ETMEK GEREKİR

Kalıntıların yüksek konumda olması onun savunma amaçlı bir yapı olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak buradaki kalıntılar Aşağı Kale’ye ait savunma amaçlı yapıya ait olup, blok taş sırası MÖ 4/3. yüzyıla, üstündeki taş örgü MS 11.-13. yüzyıla tarihlenebilir. Blok taş sırası yeni bir bilgi edinilene değin kalenin en eski duvar örgüsü olarak kabul etmek gerekir. Ancak burada yapılacak arkeolojik bir sondaj kazısıyla blok taş örgüsünün tarihlendirilmesi yanında sur duvarına mı ait olduğu yoksa buradaki bir başka yapının temelinden faydalanarak duvarların mı inşa edildiği konusu açıklığa kavuşacaktır."